Cinsel İstek (libido) ve Polikistik Over Sendromu

Polikistik Over Sendromu’nda cinsel isteği erkeklik hormonları (testosteron gibi) ve östrojen (estradiol) hormonu belirlemektedir(9). Beyinde bulunan cinsel istek alıcıları (reseptör) testosteron tarafından uyarılmaktadır(1).  Polikistik Over Sendromu olan kadınların bir kısmında erkeklik hormonları fazla miktarda üretilmektedir. Bir kısmında ise erkeklik hormonu miktarı normal olmasına rağmen onlara bağlanarak onları etkisiz hale getiren Sex Hormone Binding Globulin (SHBG) daha az miktarda üretilmektedir. SHBG miktarının az olması erkeklik hormonu miktarının normal seviyede olmasına rağmen serbest dolaşan yani bağlanmamış olan erkeklik hormonlarının miktar ve etkinliğinin artmasına neden olmaktadır(1,2). SHBG ye bağlanmamış testosteron erkeklik hormonlarının en etkili formu olan dihidrotestosteron (DHT) hormonuna dönüşmektedir.

Cinsel istek erkeklik hormonları ve onların son ürünü olan dihidrotestosteron miktarı ile doğru orantılı olarak, SHBG miktarı ile ters orantılı olarak değişmektedir. Örneğin; Doğum kontrol hapı kullanan kişilerde yumurtalıklar baskılandığı için erkeklik hormonu üretimi azalır ve SHBG miktarı artar. Bunun sonucunda doğum kontrol hapı kullanan kişilerde zaman içinde cinsel isteksizlik ortaya çıkabilmektedir(3,4).

Polikistik over sendromu olan kadınların bir kısmında erkeklik hormonlarının fazla miktarda üretilmesi ve fazla miktarda üretilen erkeklik hormonların dihidrotestosteron hormonuna dönüşmesi nedeniyle cinsel istek (libido) artışı ile birlikte agresif, saldırgan, gergin, sinirli ve öfkeli davranış özellikleri görülebilmektedir.

Tedavi; Erkeklik hormonlarının en aktif formu olan dihidrotestosteron (DHT) un hammadesi olan hormonların (testosteron gibi) artmış olan etkinliğinin ve miktarının azaltılması ve erkeklik hormonlarına bağlanarak onları etkisiz hale getiren bağlayıcı madde (Sex Hormon Binding Globulin) miktarının arttırılması sonucunda erkeklik hormonlarına bağlı olarak ortaya çıkan bu davranış bozuklukları düzelmektedir.

Testosteron’un cinsel istek oluşturabilmesi için yeterli miktarda estradiol hormonunun da üretilmesi gerekmektedir. Bu nedenle örneğin menopoz’da olduğu gibi estradiol’un düşük miktarda üretildiği durumlarda testosteron normal seviyede hatta polikistik over sendromu’nda olduğu gibi fazla miktarda olsa bile estradiol hormonu miktarının az olmasına bağlı olarak cinsel isteksizlik görülebilmektedir(5).

Kadınlarda erkeklik hormonları erkeklerden 20-30 kat daha az miktarlarda üretilmektedir. Bu nedenle kadınlarda erkeklik hormonlarında görülen çok küçük artış veya azalışlar cinsel istek veya isteksizlik durumunda erkeklere göre daha belirgin değişikliklere neden olabilmektedir(6). Örneğin; Bir adet döngüsü içinde yumurtlama öncesinde yani yumurtanın gelişim döneminde erkeklik hormonu üretimi düşük iken yumurtlamadan sonraki dönemde artmaktadır(7). Bu nedenle adet döngüsü boyunca erkeklik hormonu üretiminde görülen bu değişikliklere paralel olarak cinsel isteğin seviyesi değişebilmektedir.

Polikistik Over Sendromu’nda cinsel isteği ağırlıklı olarak erkeklik hormonları belirlemekle birlikte sıklıkla görülen anksiyete bozukluğu ön planda olmak üzere depresyon ve rahatsızlığın getirdiği kendi bedeniyle barışık olamama şikayetleri de cinsel isteği etkilemektedir(8).

Kaynaklar

1-Hormone receptors and sexuality in the human female. DeCherney AH. J Womens Health Gend Based Med. 2000;9 Suppl 1:S9-13.

2-Implications of hormonal influences on sexual behavior for demographic models of reproduction. Campbell BC, Udry JR. Ann N Y Acad Sci. 1994 Feb 18;709:117-27.

3-Hormonal contraception and sexual desire: A questionnaire-based study of young Swedish women. Malmborg A, Persson E, Brynhildsen J, Hammar M. Eur J Contracept Reprod Health Care. 2016;21(2):158-67.

4-Oral contraceptives, androgens, and the sexuality of young women: II. The role of androgens. Bancroft J , Sherwin BB, Alexander GM, Davidson DW, Walker A. Arch Sex Behav. 1991  Apr;20(2):121-35.

5-Hormones, mood, sexuality, and the menopausal transition. Dennerstein L , Randolph J, Taffe J, Dudley E, Burger H. Fertil Steril. 2002  Apr;77 Suppl 4:S42-8.

6-Marital sex frequency and midcycle female testosterone. Morris NM, Udry JR, Khan-Dawood F, Dawood MY. Arch Sex Behav. 1997 Feb;16(1):27-37.

7-Psychoendocrinological assessment of the menstrual cycle: the relationship between hormones, sexuality, and mood. Van Goozen SH, Wiegant VM, Endert E, Helmond FA, Van de Poll NE. Arch Sex Behav. 1997 Aug;26(4):359-82.

8-How changes in depression  and anxiety symptoms correspond to variations in female sexual response in a nonclinical sample of young women : a daily diary study. Kalmbach DA, Kingsberg SA, Ciesla JA. J Sex Med. 2014 Dec;11(12):2915-27.

9-Neurosteroids: a novel function of the brain. Baulieu EE Psychoneuroendocrinology. 1998 Nov;23(8):963-87.

Bunları da İnceleyin

Anti-Müllerian Hormon (AMH)