Polikistik Over Sendromu’nda Tüylenme Artışı ve Tedavisi

Bıyık, çene, favori, boyun, ense, göğüs arası, göğüs ucu, bel, omuz, sırt, karın, kol ve bacak bölgelerinde bulunan kılların miktarında artış, koyulaşma, kalınlaşma ve sertleşme polikistik over sendromu’nda sık görülen şikayetlerdir.

Yukarıdaki resimde polikistik over sendromu’nda boyun bölgesinde tüylenme artışı görülmektedir.

 

Açık renkli ve ince olan tüyler erkeklik hormonlarının (testosteron gibi) miktarında ve duyarlılığındaki artış ve erkeklik hormonlarına bağlanarak onları etkisiz hale getiren Sex Hormone Binding Globulin (SHBG) miktarındaki azalma nedeniyle koyu, siyah renkli olma ve kalınlaşma eğilimi gösterirler.

Yukarıdaki resimde polikistik over sendromu’nda çene ve boyun bölgesinde tüylenme artışı görülmektedir.

 

1- İnsülin direnci olan kişilerde pankreas normalden daha fazla miktarda insülin üretmeye başlar. Hiperinsülinemi (Fazla miktarda üretilen insülin hormonu) iki şekilde tüylenme artışına neden olmaktadır; Hem yumurtalıklarda erkeklik hormonlarının (testosteron gibi) üretimini doğrudan arttırır, hem de karaciğerde üretilen bağlayıcı madde SHBG miktarını azaltır. İnsülin direncine bağlı olarak SHBG üretiminin azalması ve buna karşılık erkeklik hormonlarının üretiminin artması tüylenme artışına neden olmaktadır.

Yukarıdaki resimde polikistik over sendromu’nda favori ve boyun bölgesinde tüylenme artışı görülmektedir.

 

 

Yukarıdaki resimde polikistik over sendromu’nda çene bölgesinde tüylenme artışı görülmektedir.

 

2- Fazla kilolu kadınlarda SHBG miktarı azdır. Bunun nedeni vücutta bulunan yağ miktarındaki artışın SHBG üretimini azaltmasıdır. Polikistik over sendromu olmayan fazla kilolu kadınlarda erkeklik hormonlarının (testosteron gibi) miktarı ve duyarlılığı fazla olmadığı için SHBG miktarının az olması tüylenme artışına neden olmamaktadır. Fakat, polikistik over sendromu olan fazla kilolu kadınlarda erkeklik hormonlarının miktarı ve duyarlılığı fazla olduğu için yağ oranı artışı SHBG miktarını azaltarak erkek tipi tüylenme artışına neden olmaktadır.

Yukarıdaki resimde polikistik over sendromu’nda göbek altı karın bölgesinde tüylenme artışı görülmektedir.

 

3- Tiroid bezinin az çalışması  metabolizmayı yavaşlatarak enerji tüketimini azaltır (vücut sıcaklığının azalması gibi). Enerji tüketiminin azalması kilo artışına neden olmaktadır. Kilo artışı erkeklik hormonlarına (testosteron gibi) bağlanarak onları etkisiz hale getiren SHBG (Sex Hormone Binding Globulin) miktarını azaltır. Bu durum erkeklik hormonlarının etkinliğini arttırarak tüylenme artışına yol açmaktadır. Fazla kilolu kişilerde olduğu gibi normal kilolu veya zayıf kişilerde de tiroid bezinin az çalışması SHBG üretimini azaltarak tüylenme artışına neden olabilmektedir.

Genelikle bıyık, çene, favori, boyun, göğüs arası, göğüs ucu çevresi, karın, bel, sırt, omuz bölgelerinde bulunan kıllarda renk koyulaşması, kalınlaşma ve sertleşme oluşur. Ayrıca el bileği ve dirsek arasındaki bölgenin dış kısımlarında ve diz ve kalça arasındaki bölgenin iç kısımlarındaki kıllarda da renk koyulaşması ve sertleşme görülebilmektedir.

Tedavi;

Miktarı ve etkinliği artmış olan erkeklik hormonlarının (testosteron gibi) etkinliğinin ve miktarının azaltılması ve erkeklik hormonlarına bağlanarak onları etkisiz hale getiren bağlayıcı madde (Sex Hormon Binding Globulin) miktarının arttırılması tedavinin temel amacıdır.

Polikistik over sendromu olan kişilerde epilasyon, ağda, tıraş gibi fiziksel yöntemler tüylenme artışı şikayetinde geçici bir iyileşme sağlamakla birlikte, bu yöntemlerle yapılan tedavi sonrasında tüylenme artışı şikayeti çoğunlukla tekrarlamaktadır. Bu durum fiziksel yöntemlerin genellikle tekrar tekrar, düzensiz bir şekilde kullanılmasına neden olmaktadır.

Lazer ve iğneli epilasyon gibi fiziksel yöntemler polikistik over sendromu olan kişilerde tüylenme artışı tedavisinin kalıcı olması için altta yatan hormonal bozukluğun tedavisi yapılmadan önce kullanılmamalıdır.

1- İnsülin direncine karşı insülin duyarlılığının arttırılması SHBG miktarını arttırarak, testosteron miktarını ise azaltarak etki gösteren bir tedavi seçeneğidir.

2- Erkeklik hormonları cilt yüzeyinin altında bulunan kıl köklerindeki alıcılara (reseptör) yapışarak tüylenme artışına neden olmaktadır. Bu nedenle erkeklik hormonlarının kıl köklerindeki alıcılara yapışmasını sağlayan mekanizmanın engellenmesi de başka bir tedavi seçeneğidir.

3- Alıcılara yapışmış olan erkeklik hormonlarının (testosteron gibi) tüylenme artışı yapabilmesi için alıcıların üzerinde bulunan 5 alfa redüktaz enziminin etkisi ile aktif forma (dihidrotestosteron) dönüşmesi gerekmektedir. Bu nedenle aktif forma dönüşümü sağlayan mekanizmanın engellenmesi de diğer bir tedavi seçeneğidir.

4- Polikistik over ameliyatı miktarı ve etkinliği artmış olan erkeklik hormonlarının (testosteron gibi) etkinliğinin ve miktarının azaltılması ve insülin direncine karşı insülin duyarlılığının artması sonucunda SHBG miktarını arttırarak etki gösteren bir tedavi seçeneğidir. Polikistik over sendromu’nun hangi grubuna (A,B,C) girdiği, ultrasonda yumurtalıkların görünümü, hormon tahlili sonuçları, insülin direnci, şeker hastalığı, kilo fazlalığı ve şişmanlık olup olmaması ameliyat olacak kişinin belirlenmesinde önem taşımaktadır.

5-Düzenli olarak yapılan spor (yürüyüş ve yüzme gibi) kilodan bağımsız olarak yani kişi fazla kilolu olsa dahi vücutta bulunan yağ dokusunun yerini kas dokusunun almasını sağlar. Yağ dokusunun azalması hem erkeklik hormonlarının üretimini düşürerek, hem de SHBG miktarını arttırarak etki gösteren yardımcı bir tedavi seçeneğidir.

6-Fazla miktarda tüketilen karbonhidratlar proteinlerden farklı olarak yumurtalık ve böbrek üstü bezi gibi erkeklik hormonlarının üretildiği bölgelerden biri olan yağ dokusu olarak depolanmaktadır. Bu nedenlerle karbonhidrat miktarı düşük, buna karşılık protein miktarı fazla olan besinleri tüketilmesi hem erkeklik hormonlarının üretimini düşürerek, hem de SHBG miktarını arttırarak etki gösteren yardımcı bir tedavi seçeneğidir.

Yukarıda anlatılan tedavi seçenekleri tüylenme artışının kaynağı, şiddeti, süresi ve vücut dağılımına bağlı olarak farklı şekillerde çoğunlukla birden fazla tedavi seçeneği birlikte uygulanmaktadır.

Bunları da İnceleyin

Anti-Müllerian Hormon (AMH)